Zespół Szkół nr 101 w Poznaniu

Szkoła

Z życia szkoły

Dla rodziców i uczniów

Nasz patron

PATRON SZKOŁY

JAN BRZECHWA

„POETA DZIECIĘCEJ RADOŚCI”

Właściwe nazwisko: Jan Lesman. Urodził się 15.08.1900r. w Żmeryncie na Podolu. Istnieją niejasności, co do roku urodzenia poety. Większość encyklopedii podaje rok urodzenia 1900; sytuację tę tłumaczy Janusz Odrową – Pieniążek, dyrektor Muzeum Literatury w Warszawie, w liście opublikowanym w „Gazecie Wyborczej” (2000,
nr 195 z 22 sierpnia).

Posiadamy niezbite dowody na to, że urodził się w Żmerynce na Podolu 15 sierpnia 1898r., co stwierdzał własnoręcznie choćby w podaniu o weryfikację jako członka ZAIKS-u dnia 1 września 1945r. Aliści po drugim małżeństwie z osobą znacznie
od siebie młodszą zaczął Brzechwa podawać datę 1900 i to tak konsekwentnie,
że dziś we wszystkich encyklopediach i słownikach PWN, a nawet w podstawowym wydawnictwie IBL „Współcześni pisarze polscy i badacze literatury” figuruje rok urodzenia 1900 i jakoś nikogo nie zdziwiło, że debiutował mając lat 15.

Jan Brzechwa podjął studia medyczne w Kazaniu, a następnie studiował praw na Uniwersytecie Warszawskim.
Z wykształcenia – prawnik specjalista w dziedzinie prawa autorskiego, z zamiłowania – poeta, satyryk, tłumacz, publicysta, autor popularnych utworów dal dzieci. W latach 1920 – 21 wziął udział jako ochotnik w wojnie polsko–radzieckiej.

Był stryjecznym bratem poety Bolesława Leśmiana, który wymyślił literacki pseudonim „Brzechwa”.

Debiut Brzechwy przypadł na rok 1915, kiedy to opublikował pierwsze wiersze w piotrogrodzkim „Sztandarze” i kijowskich „Kłosach Ukraińskich”. Od 1918 pisał satyryczne teksty kabaretowe posługując się pseudonimem: Szersze i Szer-Szeń.

Utwory liryczne publikował w „Skamandrze” i „Wiadomościach Literackich”. Wydał kilka tomików poetyckich: Oblicza zamyślone (1926), Talizmany (1929), Trzeci krąg (1932), Piołun i obłok (1935).

Brzechwa był zaprzyjaźniony z grafikiem Janem Marcinem Szancerem, autorem licznych ilustracji do jego tekstów.
Jest autorem kilku tomów wierszy dla dorosłych, m. in. „Oblicza zmyślone”, „Talizmany”. Jako twórca wierszy dla dzieci zadebiutował w 1938 r. zbiorem „Tańcowała igła z nitką”. Potem pojawiły się kolejne tomy: „Kaczka dziwaczka”, „Przygody Pchły Szachrajki”, „Ptasie plotki”, „Opowiedział dzięcioł sowie”,
„Na wyspach Bergamutach”, a także najbardziej znane zbiory wierszy „Brzechwa dzieciom” i „Sto bajek”. Osobne miejsce w twórczości Brzechwy dla dzieci zajmują opowieści baśniowe i fantastyczne. Najbardziej znane to: „Baśń o korsarzu Palemonie”, „Pan Drops i jego trupa”, „Szelmostwa Lisa Witalisa”, „Przygody rycerza Szaławiły”, „Za króla Jelonka”, „Pan Doremi i jego siedem córek” oraz opowieść fantastyczną pisaną prozą o Panu Kleksie.

Jak się okazuje pisał wiele, bardzo wiele. Zapytany przez pewnego chłopca: „ile wierszy napisał” – nie potrafił odpowiedzieć. Dziś moglibyśmy je zliczyć, ale byłoby to trudne zadanie, a liczba – tylko przybliżona. Wiersze pisane przez Jana Brzechwę są łatwe do zapamiętania, apelują do dziecięcego poczucia humoru i poprzez paradoks kształtują zmysły obserwacji. W równym stopniu bawią dzieci i dorosłych.

Tłumaczył literaturę dziecięcą oraz utwory dramatyczne z języka rosyjskiego, m. in. Czechowa. Pseudonimem „Jan Brzechwa” posługiwał się od 1946, natomiast pod prawdziwym nazwiskiem publikował artykuły z dziedziny prawa.

Zawodowo pracował jako radca prawny, zajmując się ochroną praw autorskich. Był laureatem licznych nagród, a jego książki zostały przetłumaczone na wiele języków. Jedną z nagród była Nagroda Prezesa Rady Ministrów w 1956 roku.

W 1965 otrzymał nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości.

Zmarł w 02.07. 1966r. w Warszawie.

do góry